Божа лiтасцiвы, гэтым Стод мяне даканаў. Няўжо хоць раз нельга было абысцiся без дэманстрацыi набожнасцi? Што падумае Джэнi? Цёмнавечча нейкае, дальбог.
- Амiн, - сказала матулька (i Джэнi, дарэчы, таксама, толькi вельмi цiха).
- Душою з вамi, - паспрабаваў пажартаваць я.
Але жарт нiкога не развесялiў. А менш за ўсiх Джэнi.
Яна адвяла ад мяне вочы. Олiвэр III холадна зiрнуў на мяне:
- Я вельмi хацеў бы, Олiвэр, каб ты калi-нiкалi быў з намi душою.
Абед не прайшоў у невыносным маўчаннi дзякуючы адно фенаменальнай матчынай здольнасцi весцi свецкую гутарку.
- Дык вашыя бацькi з Крэнстана, Джэнi?
- Толькi тата. Мацi з Фол-Рывэра.
- Барэты маюць заводы ў Фол-Рывэры, - заўважыў Олiвэр III.
- Дзе яны эксплуатавалi пакаленнi беднякоў, - дадаў Олiвэр IV.
- У дзевятнаццатым стагоддзi, - парыраваў Олiвэр III.
Мацi ўсмiхнулася, вiдавочна, задаволеная, што ў гэтым сэце мяне перайграў яе Олiвэр. Але, як кажуць, яшчэ не вечар.
- А як наконт планаў аўтаматызаваць гэтыя самыя заводы? - нанёс я ўдар у адказ.
Зноў запала маўчанне. Зараз ён сцебане якой-небудзь рэплiчкай.
- А як наконт кавы? - спыталася Элiсан Форбс Барэт.
Мы вярнулiся ў бiблiятэку на апошнi раўнд. Абавязкова апошнi: заўтра нам трэба iсцi на заняткi, Стода чакаў банк, дый мацi пэўна ж збiралася зранку ажыццявiць нейкую запланаваную годную акцыю.
- Табе з цукрам, Олiвэр? - папыталася яна.
- Олiвэр заўсёды п'е каву з цукрам, дарагая, - сказаў бацька.
- Але не сёння, дзякуй, - сказаў я. - Без малака i без цукру, мама.
Кожны ўзяў свой кубак, i мы ўселiся ў фатэлi, адчуваючы, што нам абсалютна няма чаго сказаць адно аднаму. Але раптам я знайшоў тэму.
- Скажы, Джэнiфэр, што ты думаеш пра Корпус Мiру? - пацiкавiўся я.
Яна змрочна зiрнула на мяне i змаўчала.
- Ты што, Олiвэр, яшчэ не сказаў iм? - здзiўлена спыталася мацi ў бацькi.
- Цяпер не час, дарагая, - сказаў Олiвэр III з фальшывай сцiпласцю, у якой, аднак, выразна чулася: 'Спытайцеся ў мяне, спытайцеся!'
- Пра што гаворка, бацька?
- Нiчога асаблiва важнага, сын.
- Не разумею, як ты можаш так гаварыць, - сказала мацi i павярнулася да мяне, каб з пыхаю паведамiць навiну. (Я ж кажу: яна заўсёды на ягоным баку.) Твайго бацьку прызначаюць дырэктарам Корпуса Мiру.
- О! - усклiкнуў я.
Джэнi таксама ўсклiкнула: 'О!' - толькi зусiм iнакш, голасам нашмат больш радасным.
Бацька зрабiў выгляд, што ён засмуцiўся, а мацi, здаецца, чакала, што я цi не вобзем грымнуся ад пашаны да такога таты. Можна падумаць, што яго дзяржаўным сакратаром прызначылi, няйначай.
- Вiншую вас, мiстэр Барэт! - узяла iнiцыятыву на сябе Джэнi.
- Прымiце i мае вiншаваннi, сэр, - далучыўся да яе я.
Мацi аж не магла, так хацела прадоўжыць гэтую гутарку.
- Я ўпэўненая, што гэта будзе вельмi цiкавая i карысная праца, - сказала яна.
- О, вядома, - падхапiла Джэнi.
- Згодны, - сказаў я без асаблiвай перакананасцi. - Э-э... мама, перадай мне, калi ласка, цукру.
8
- Джэнi, яго ж, урэшце, не дзяржаўным сакратаром прызначылi!
- I ўсё ж такi, Олiвэр, ты мог бы сустрэць гэтае паведамленне з большым iмпэтам.
- Я яго павiншаваў.
- Глядзi ты - якая высакароднасць!
- Чорт, чаго ты ад мяне чакала?
- Божа, - адказала яна, - ды мяне проста выварочвае ад усяго гэтага!
- Мяне таксама, - заўважыў я.
Потым мы доўга ехалi моўчкi - анiводным словам не перакiнулiся. Але я адчуваў: нешта тут не так.
- Дык ад чаго - 'ад усяго' - цябе выварочвае, Джэн?..
- Ад таго, як ты ставiшся да свайго бацькi.
- А ён да мяне як ставiцца?
I тут яна вывалiла на мяне рандолю маралiзатарскай лапшы. Дакладней, спагецi. Ведама ж, я зрабiў замах на сама святое, што было ў Джэнi: на бацькоўскую любоў i на пачуццi да бацькi. Сама сапраўдны iталiйска-мiжземнаморскi сiндром. Якi ж я благi сын!
- Ты яго зневажаеш, зневажаеш i зневажаеш!
- А ён мяне не? Цi ты не заўважыла, Джэн?
- Ды я ўпэўненая, што ты нi перад чым не спынiшся, абы дапячы няшчаснаму старому!
- 'Дапячы' Олiвэру Барэту Трэцяму немагчыма.
Памаўчаўшы - i маўчанне гэтае мяне насцярожыла, - яна раптам сказала:
- Хiба толькi ажанiўшыся з Джэнiфэр Кавiлеры.
Гэтыя словы так пранялi мяне, што я ледзь змог збочыць на стаянку каля прыдарожнага шынка. Спынiў машыну i павярнуўся да Джэнiфэр, злы, як чорт.
- Ты што, i праўда так думаеш?
- Прыкладна так, - адказала яна вельмi спакойна.
- Джэнi, ты што, не верыш, што я кахаю цябе?! - крыкнуў я.
- Веру, - зноў спакойна адказала яна. - Але ёсць нешта вар'яцкае ў тым, што ты ўпадабаў мой дужа сцiплы сацыяльны статус.
Ну што я мог сказаць? Не - адназначна. Я паўтарыў ёй усё, што пра гэта думаю, некалькi разоў з сама рознымi iнтанацыямi. Я быў такi засмучаны, што нават задумаўся: цi ж няма хоць калiўца праўды ў гэтым яе жахлiвым меркаваннi?
Яна таксама не ззяла.
- Я не сцвярджаю, што гэта так, Олi. Проста мне здаецца, што нейкая рацыя ў маёй развазе ўсё-такi ёсць. Ведаеш, я ж таксама не толькi кахаю цябе. Я люблю тваё iмя. I твой, скажам так, рэйтынг. - Джэнi адвярнулася, i мне здалося, што зараз яна заплача. Аднак яна не заплакала, а прамармытала: - У рэшце рэшт, тваё iмя - гэта частка цябе.
Я сядзеў у машыне i глядзеў на неонавы надпiс 'Мiдзii i вустрыцы'. Болей за ўсё я любiў у Джэнi тое, што яна ўмела зазiрнуць мне ў душу, зразумець рэчы, якiх не перадасi словамi. Яна i цяпер усё разумела. Аднак цi хопiць у мяне сiлы паглядзець праўдзе ў вочы? Божа, яна ж знайшла ў сабе мужнасць убачыць i прызнаць недасканаласць i маю, i сваю ўласную! Божа, якiм нiкчэмным я цяпер сябе адчуваў! Не ведаў, што i сказаць.
- Джэн, ты не хочаш мiдзiй цi вустрыц? - запытаўся я ў яе.
- А ты не хочаш у зубы, падрыхтунчык?
- Хачу, - адказаў я.
Яна сцiснула кулак i размахнулася, а потым лёгка прыклала яго да маёй шчакi. Я пацалаваў гэты кулачок i пацягнуўся да яе, аднак, як толькi я паспрабаваў абняць яе, яна ўпёрлася рукамi мне ў грудзi i гаркнула, як сама сапраўдны гангстэр з 'пугачом' у руцэ:
- Пагналi, падрыхтунчык! За руль - i гайда!
Добра, любая. Добра.
Найболей бацька папракаў мяне ў залiшняй таропкасцi. Мiтуслiвасцi. Нецярплiвасцi. Не памятаю добра, што за словы ён мне казаў, але пропаведзь, якую ён прачытаў мне ў Гарвард-клубе, датычыла перадусiм маёй паспешлiвасцi. Напачатку, каб разагрэцца, ён загадаў мне не есцi так хутка. Я пачцiва нагадаў яму, што я ўжо досыць дарослы чалавек i яму няварта спрабаваць выправiць мае паводзiны цi нават каменцiраваць iх. У адказ ён заявiў, што нават вялiкiм дзяржаўным дзеячам неабходная час ад часу
