Бо стала цесна. З той прычыны
Хадзiў на сплаў ён, на вiцiны,
Разоў са два схадзiў у Прусы
Куды не трапяць беларусы?
Але абрыдла гэта справа,
I адвярнуўся ён ад сплава;
Пайшоў на службу таўкануцца,
Бо дома недзе разгарнуцца.
Наўперад ён праз час каторы
Быў пры падлоўчым на каморы.
Стары ляснiчы па-сваему
Цанiў Мiхала, як служаку:
Ганяў усюды небараку,
Як бы скацiну тую нему.
Не раз на жалабы Мiхала
Ляснiчы так казаў, бывала:
- Што ж? добры конь i цягне дужа!
I не пускаў Мiхала з гужа.
Мiхал яму рабочых ставiў,
I сенакосы яго правiў,
I догляд меў за панскiм статкам,
А службу нёс сваiм парадкам,
Бо што ты зробiш тут? стараўся.
Ў другое месца перабраўся
Яму уважыў пан ляснiчы,
I сеў Мiхал у страшнай дзiчы,
Дзе лес адзiн, хмызняк ды поле
Ды ветру посвiсты на волi.
Было зямелькi там валока,
Дзе можна б моцна i глыбока
Пусцiць карэннi ў грунт, абжыцца
Было на чым разварушыцца.
Але бязгнойная, пустая
Зямлi валока была тая,
Дзе рос сiвец ды пырнiк густа
I дзе спакойна каля куста
Ляжаў шарак, бо там нiколi
Саха зямлi не бараздзiла.
Было маркотна i нямiла
У тым пустым, здзiчэлым полi.
Мiхал наехаў без нiчога.
I вось жывi тут, разжывайся,
Хоць сам у соху запрагайся,
Ўпрагай i жонку на падмогу
З трыма малымi хлапчукамi.
Але стаў цвёрдымi нагамi
Мiхал на гэты грунт няплодны.
- Не плач: не будзем тут галодны;
Бог дасць, сяго-таго прыдбаем,
Дабра якога дачакаем,
Так разважаў ён сваю жонку.
Жывым не кiнешся ў палонку!
Зямлi - зiрнi - як скiнуць вокам.
За гаспадарку ненарокам
Мiхал на новым месцы ўзяўся:
Каня, кароўку расстараўся,
Завёў свiней, дзве-тры авечкi.
Тым часам з дому для падмогi,
Саху забраўшы i нарогi,
Антось прыехаў i на грэчку
Узняў маргоў са два папару.
I ажывiлiся амшары,
Запахла свежаю раллёю,
Як бы сам Бог тут над зямлёю
Прайшоў i глянуў мiласцiва.
Антось заложна i цярплiва
У землю ўкладваў свае сiлы.
На божы свет, як бы з магiлы,
З зямлi травiнкай далiкатнай,
Густою шчотачкаю здатна
Выходзяць дробныя зярняткi.
Як у калысачцы дзiцятка,
Калi ўжо трошкi акрыяе,
Сваю галоўку падымае
I навакол глядзiць здзiўлёна,
Так гэта збожжайка зялёна
Да сонца цягнецца лiсткамi,
Бы к матцы дзiцятка рукамi.
Тым часам хлопцы падрасталi,
Старэйшым дома памагалi.
Прайшоў гадок, мiнуў другi,
Ў касьбу запахлi мурагi.
На полi ветла, самавiта
У рад стаялi копкi жыта,
Так аздабляючы загоны.
А ў агародзе мак чырвоны,
Раскрыўшы гожыя лiсточкi,
З iх ткаў прыўдалыя вяночкi
Вакол галоўкi маладзенькай,
Такой прыгожай, зеляненькай.
I часта ў добрую пагоду
Iдзе Мiхал дамоў з абходу,
I хоць чуваць, што ныюць ногi,
Але зварочвае з дарогi
I робiць крук, бо як стрымацца,
Каб не зайсцi палюбавацца
I ярыною i жытамi?
Iдзе, а ветрык з каласкамi
Вядзе прыемную размову
I цешыць душу леснiкову.
