VI 36, строка 5[58*]. Princ. phil. II 4.
[203]
Princ. phil. II 21[59*]. Письмо к Шаню от 6 июня 1647 г. — V 51–52.
[204]
«Locus alius est verus, alius imaginarius. Imaginarius quidem est, ut extra coelum spatium illud imaginarium, quod ibi quisque imaginari potest. Et vacuum etiam hie in mundo, si esset, imaginarius esset locus, imaginarium videlicet spatium; posset etiam imaginari superficies vacus»[60*] (
[205]
Письмо к Шаню от 6 июня 1647 г. — V 52[61*].
[206]
«Unde erit machina mundi quasi habens ubique centrum, et nullibi circumferentiam: quoniam circumferentia et centrum Deus est, qui est ubique et nullibi»
[207]
«… quaro quamvis sit maxime unum (scil. universum) est tamen ilia ejus unitas per pluralitatem contracta, sicut infinitas per finitatem…» (ibid., 2, 4)[64*].
[208]
«Universum vero cum omnia complectatur quae Deus non sunt, non potest esse negative infinitum, licet sit sine termino, et ita privative infinitum; et hac consideratione, nee finitum, nec infinitum est… Quare licet in respectu infinitae Dei potentiae quae est interminabilis, universum posset esse majus; tamen resistente possibilitate essendi, aut materia, quae in infinitum non est actu extensibilis, universum majus esse nequit, et ita interminatum, cum actu majus eo dabile non sit ad quod terminetur, et sit privative infinitum»[65*] (ibid., 2, 1 (p. 24)). Cf. ibid., 2, 8 (p. 33) a «Unde quamvis…» et 2, 11 (p. 38) a «Cum igitur…»
[209]
В схоластике эта проблема обычно рассматривалась в форме следующего общего вопроса: «Possitne infinitum actu divina virtute produci an non?»[66*]. Относительно философов, отвечающих утвердительно, см.: Conimb. Phys. 3, 8, 2, 1.
[210]
[211]
«Fieri enim posset ut cum duae lineae essent infmitae ex una parte, ex altera tamen parte fmitae, una fieri posset major altera absque ulla additione, sed sola motione seu trajectione unius prae altera»[67*]
[212]
«Nam omne corpus physicum naturaliter cieri potest, vel motu recto, ut corpora gravia et levia, vel in orbem, ut sphaerae coelestes: sed corpus infinitum neutro modo valet mo turn sub ire: ergo nullum ejusmodi infinitum in natura datur darive potest»[68*] (Conimb. Phys. 3, 8, 1, 3).
[213]
«Distinctio ilia ab auctore primum est inventa»[69*] (V 167).
[214]
«Ut nomen infmiti soli Deo reservamus, quia in eo solo omni ex parte, non modo nullos limites agnoscimus, sed etiam positive nullos esse intelligimus» (Princ. phil. I 27)[70*].
[215]
Письмо к Шаню от 6 июня 1647 г. — V 51, стр[оки] 25–29[71*].
