Пад сінім небам

Сьпяць браты у сьне глыбокім
Пры кургане, пры высокім.
Іх і дождж сьцюдзёны мочыць,
Ім і сонца паліць вочы,
Іх і вецер буйны сушыць,
І каршун парой варушыць,
Груганьнё кругом лятае,
На грудзёх у іх сядае,
I вочы дзюбай заглядае…

Што-ж так моцна там паснулі?
Ці-ж і граганьня ня чулі?
Ці-ж іх сонца ня збудзіла?
Й навальніца не змачыла?

Ой, дарма чакаеш, бацька,
Трох сыночкаў да нядзелі
На гучное на вясельле!
Ў жменю лепш вазьмі лшаніцы,
Пасей яе па вадзіцы,
Як пшаніцу пазжынаеш,
Тады дзетак прычакаеш:
Бо навекі ўжо, відаці,
З-за харошага дзяўчаці
Паляглі ў крывавай бойцы
Тры браты, тры братабойцы!

Лебядзінае возера

— «Тут былі калісьці лясы цёмныя,
Цёмныя былі яны, высокія,
Возера ляжала тут нямалае,
Возера ляжала лебядзінае.
Ў возеры тым жыў сам лебядзіны цар,
Жыў ён, цар, з малымі лебядзёнкамі,
Жыў ён, цар, з лябёдачкамі белымі.
Ой, было лябёдкам тут раздоліца,
Згодна яны жылі, ціхамірненька,
Ў возеры адны яны купаліся,
Крыльлейкамі ў хвалях паласкаліся,
Ды прышоў канец іх жыцьцю вольнаму,
Ды прышоў канец, ужо ня вернецца.
Людзі неяк раз там заблуталіся,
Людзі неяк раз там лебядзёў знайшлі.
Ціха яны к возеру спускаліся,
Стрэлы павыцягвалі калёныя,
Лукі панацягвалі кляновыя,
Білі яны стрэламі сівых лебядзёў,
Білі іх у пёркі, ў грудзі белыя,
Цэліліся ў голавы іх буйныя,
Ўсіх забілі жоначак — лябёдачак,
Ўсіх забілі лебядзёў — маленечкіх,
Цэліліся людзі ў самаго цара,
Ў гэтага ў цара у лебядзінага.
І казаў тады ім лебядзіны цар:

    — „Гэй вы, людцы, людзі неразумныя,
    Лукі вы навошта панацягвалі,
    Стрэлы вы навошта слалі ў возера,
    Усіх забілі дзетак маіх дробненкіх,
    Ім, лябёдкам белым, узялі жыцьцё?
    Будзьце-ж вы, людцы, навекі прокляты,
    Прокляты за сэрцайка каменнае,
    Шчасьця вам ня знаці супакойнага,
    Птушак як пабачыце, — успомніце:
    Будзе вам хацецца іх губіці, біць,
    Будзе вам хацецца, як яны, лятаць…
    А і хто яшчэ на гэтым возеры
    Лебядзя заб’е — ці так, ці з умыслу,
    Лебядзя заб’е ці каляной стралой,
    Ці так скруціць шыю яму белую, —
    Хто заб’е, той сам памрэ у возеры:
    Ня губі, злы, жыцьця лебядзінага!“

Так сказаўшы, выплыў цар сярэдзінай,
Выплыў, паабтрос ён пёркі белыя,
Узмахнуў крыламі лебядзінымі,
Пахаваўся ў чыстым сінім возеры.
Выйдзе ён, як людзюхны зьвядуцца ўсе,
Выйдзе ён з-пад возера глыбокага,
Узмахне крыламі бела-белымі,
Прызаве жанок сваіх лябёдачак
Са дзяцьмі малымі, лебядзёнкамі,
Будуць над людзямі яны суд судзіць,
Суд-судзіць над імі і адказ прасіць…»